|
| Κείμενο : Αμανέδες, νεοδημοτικά και μεταφυτεύσεις. |
| Πηγή : /P014-09 , Ευρετήριο : O-C9B9941D |
| Μάρκος Δραγούμης Αμανέδες, νεοδημοτικά και μεταφυτεύσεις. Δραγούμης, Μάρκος: “Αμανέδες, νεοδημοτικά και μεταφυτεύσεις”, από το άρθρο του "Δημήτρης Ατραϊδης (1900-1970). Η συμβολή ενός άδικα παραγν......" περιοδικό «Η Καθ΄ ημάς Ανατολή» 1993. Παράδοση και Τέχνη 014, σ. 15, Αθήνα, Δ.Ο.Λ.Τ., 3 – 4/1994. Αμανέδες, νεοδημοτικά και μεταφυτεύσεις. Δεν νομίζω ότι υπάρχει στον τόπο μας μουσικό είδος που να παρεξηγήθηκε περισσότερο από τον αμανέ. Οι άδικες κατηγορίες που εκτοξεύθηκαν εναντίον του έφτασαν στο αποκόρυφο όταν το 1934 μαθεύτηκε ότι ο Κεμάλ στην Τουρκία ζητούσε την κατάργησή του. Η εκστρατεία του Κεμάλ απέτυχε παταγωδώς. Στην Ελλάδα όμως η δικτατορία μετά από δύο χρόνια κατάφερε να σταματήσει την κοπή νέων δίσκων με αμανέδες, όχι όμως και να τον ξεριζώσει από τα πανηγύρια και τις άλλες κοινωνικές συναθροίσεις. Τονπόλεμο κατά του αμανέ καταδίκασε πρώτος-πρώτος ο Ψάχος, ο οποίος ευτυχώς υποστηρίχτηκε κι από δύο διαπρεπείς μουσικούς που διακόνευαν τη δυτική μουσική κουλτούρα στη χώρα μας, τον Μανώλη Καλομοίρη και τον Δημήτρη Μητρόπουλο. "Αν πρόκειται να καταργηθεί ο αμανές για ν' αντικατασταθεί από το φοξ-τροτ" παρατήρησε ο Καλομοίρης στην έρευνα για τον αμανέ που έκανε η εφημερίδα "Αθηναϊκά Νέα" το 1934, "θα προτιμούσα να μείνει ο πρώτος". Κι ο Μητρόπουλος στην ίδια έρευνα δήλωσε ότι δεν πιστεύει ότι η διάδοση του αμανέ μπορεί ν' αποτελέσει κίνδυνο για τη μουσική μας και την πρόοδό της. ...................... Ενα νέο είδος τραγουδιού που εμφανίστηκε στον Μεσοπόλεμο είναι μια παραλλαγή του δημοτικού που θα μπορούσε να ονομαστεί αστικοδημοτικό, λαϊκοδημοτικό ή καλλίτερα νεοδημοτικό. Σαν μουσική, το είδος συτό δεν ξεχωρίζει και πολύ από το δημοτικό. Αλλά σαν στίχος επηρεάζεται από την ημιέντεχνη λαϊκή ποίηση των πόλεων, κρατώντας από τα παραδοσιακά πρότυπα μόνο μερικά επιφανειακά στοιχεία. Εξάλλου, στα στα νεοδημοτικά ο δημιουργός είναι ένα πρόσωπο που, αντίθετα με τον παραδοσιακό ραψωδό, επιδιώκει την επωνυμία και το κέρδος. Το κοινό των νεοδημοτικών, όταν πρωτοεμφανίστηκε το είδος προερχόταν κυρίως από την πρώτη γενιά των μεταναστών που ήρθαν από την επαρχία στην Αθήνα. Η γενιά αυτή άλλαξε μεν συνήθειες και γούστα, αλλά παράλληλα ένιωθε την ανάγκη να τραγουδήσει τη νοσταλγία για το χαμένο της παρελθόν. ...................... Τα νεοδημοτικά τραγούδια προώθηθηκαν και εξακολουθούν να προωθούνται από τις δισκογραφικές εταιρείες ως δημοτικά. Θα ήταν πολύ καλύτερα όμως να έχουν τη δική τους ξεχωριστή ονομασία, δηλαδή να λέγονται όπως προτείνω εδώ (για να μην τα πούμε ψευτοδημοτικά), ώστε να αποφεύγονται οι παρανοήσεις και να μπαίνει το κάθε πράγμα στη θέση του. ............................. Με αφορμή τη διαπίστωση ότι η "Πειραιώτισσα τσαχπίνα" και ο σαμοθρακικός χορός Γιαρ-γιαρ είναι τουρκικά δημιουργήματα, θα ήθελα να διατυπώσω εδώ μια σκέψη. Πολλοί "υπερεθνικιστές" σε όλες τις χώρες ενοχλούνται όταν ακούνε ότι ένα τραγούδι, που εμφανίζεται ως προϊόν εθνικό, αποκαλύπτεται ότι προέρχεται από ξένη χώρα, ιδίως όταν αυτή (ή τουλάχιστον η πολιτική της στάση) δεν τους είναι ιδιαίτερα συμπαθής. Αλλά τι να κάνουμε; Ολοι οι λαϊκοί μουσικοί, όταν ακούνε μια ξένη μελωδία που τους αρέσει (οι Τούρκοι μια ελληνική, οι Ελληνες μια τουρκική), συνήθως τη μαθαίνουν και της βρίσκουν ένα κατάλληλο κείμενο για να την τραγουδήσουν και στη γλώσσα τους. Και βέβαια δεν τους ενδιαφέρει αν η πηγή από την οποία την παίρνουν είναι εχθρική ή φιλική. Εξάλλου οι δανεισμοί αυτοί γίνονται σε περιορισμένη κλίμακα και είναι συνεπώς ανίκανοι να υποκαταστήσουν τα προϊόντα του εθνικού μουσικοποιητικού ιδιώματος, ή να αλλοιώσουν με οποιοδήποτε τρόπο τον χαρακτήρα του. Από το άρθρο του Μάρκου Δραγούμη "Δημήτρης Ατραϊδης (1900-1970). Η συμβολή ενός άδικα παραγνωρισμένου μικρασιάτη λαϊκού μουσικού" που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Η Καθ΄ ημάς Ανατολή» 1993. ***************************************************************** **************************************************************** PAR014 Dragoumis07GR.doc |